اشتغالی پایدار از جنس بوم گردی؛ اقتصادی نهفته در دل روستاهای گلستان
اشتغالی پایدار از جنس بوم گردی؛ اقتصادی نهفته در دل روستاهای گلستان

مهرنوش زاهد طی ده های گذشته مهاجرت روستائیان از روستاها به شهرها به دلیل کمبود امکانات و افزایش تعداد تحصیل کردگان بدون اشتغال در روستاها موجب شیوع مهاجرت ها به شهرها شد، به گونه ای که با خالی شدن روستاها از نیورهای جوان زمین های کشاورزی که بخش قابل توجهی از اقتصاد روستاها و شهرا خاصه در استان گلستان را به خود اختصاص می دادند، به دلیل عدم رسیدگی فروخته و تغییر کاربری داده شدند.

مهرنوش زاهد
طی ده های گذشته مهاجرت روستائیان از روستاها به شهرها به دلیل کمبود امکانات و افزایش تعداد تحصیل کردگان بدون اشتغال در روستاها موجب شیوع مهاجرت ها به شهرها شد، به گونه ای که با خالی شدن روستاها از نیورهای جوان زمین های کشاورزی که بخش قابل توجهی از اقتصاد روستاها و شهرا خاصه در استان گلستان را به خود اختصاص می دادند، به دلیل عدم رسیدگی فروخته و تغییر کاربری داده شدند.

در همن راستا طی چند سال اخیر دولت برای کاهش مهاجرت ها و نجات روستاها و همچنین ممانعت از اشتغال کاذب جمعیت جوان روستاها در شهرها، طرح ایجاد اشتغال پایدار روستائی را با رویکرد توسعه صنعت بوم گردی و جذب گردشگر با حمایت های دولتی به اجرا گذاشت که تا کنون پیامدهای خوبی هم در بر داشته است.

از سوی دیگر دولت با ایجاد ساختارهایی از جمله سوخت رسانی، انتقال برق، آب لوله کشی، تلفن، جاده و حتی نصب دکل های تلفن همراه در روستا و ارتقاء ضریب خط دهی اینترنت، علاوه بر علاقمندی اسکان روستائیان در روستاها امکان جذب سرمایه گذاران در روستاها را فراهم کرد که همین مساله موجب رونق اقتصادی و توسعه صنعت گردشگری در روستاهای گلستان هم شده است.

در اجرای طرح بوم گردی برخی خانه ها در روستاها شناسایی شدند و بعد از مرمت و بازسازی با همان بافت قدیمی خود توسط اهالی روستا یا سرمایه گذاران به صورت مسافرخانه های روستایی تجهیز و برای میهمانان و گردشگران آماده شدند.

ایجاد این اقامتگاه ها علاوه بر ایجاد اشتغال برای اهالی، فضایی برای مردم و گردشگران ایجاد می کند که دمی فارغ از هیاهوی شهر به روستاها بیایند و در مکانی بومی و از غذاهای محلی تناول کنند و نوستالژی های گذشته را زنده کنند.

این طرح با هدف حمایت از توسعه و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری و به استناد آیین نامه اجرایی قانون حمایت از توسعه و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری با استفاده از منابع صندوق توسعه ملی، پرداخت تسهیلات اشتغال زا به سرمایه گذاران، کارآفرینان و متقاضیان بخش خصوصی و تعاونی از محل تلفیق منابع صندوق توسعه ملی با موسسات عامل با اجرا درآمده است.

بیست و پنجم دیماه سال گذشته معاون توسعه روستایی و مناطق محروم کشور در حاشیه سفر رئیس جمهور ‌به گلستان بر لزوم اجرای طرح‌های گردشگری و بوم‌گردی در روستاها تاکید کرد.
مشارکت مردم در طرح های اشتغال و کمک به دولت، لزوم اجرای طرح های گردشگری و بوم گردی روستایی و … از جمله مواردی بود که وی در حاشیه این سفر بر آن ها بسیار تاکید کرد.

توجه به توسعه صنعت بوم گردی در راستای ایجاد اشتغال پایدار در روستاها آنقدر برای دولت مهم بوده که شهریور سال گذشته نیز انجمن حرفه ای اقامتگاه های بوم گردی استان گلستان به منظور حفظ حقوق و منافع مشروع و قانونی اعضا خود و همکاری ،همیاری و تعامل با سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری در جهت پیشبرد اهداف صنعت گردشگری و نیز بر عهده گرفتن امور خدمات و تصدی این حوزه و همچنین کوشش جهت بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی ، و بالا بردن سطح آگاهی و دفاع از حقوق اعضای انجمن بوم گردی و سنتی استان تشکیل شد.

وجود یکصد اقامتگاه بوم گردی دائم در گلستان

بر اساس آمار ارائه شده از سوی معاونت گردشگری میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان، تعداد یکصد اقامتگاه بوم گردی در گلستان مشغول به فعالیت هستند و تعداد دیگری هم در انتظار دریافت مجوز.

احمد تجری در گفت و گو با بازار کسب و کار اظهار کرد: در چند سال اخیر با توسعه طرح های بوم گردی اقامت مسافران در گلستان بیشتر شده است و از سوی دیگر وجود طرح های بوم گردی با امکانات رفاهی و همچنین امنیت اقامت، موجب کاهش استقبال مردم از سوئیت های اجاره ای بدون مجوز شده است.

وی ادامه داد: استان گلستان با داشتن هزار روستا و همچنین بهره مندی از اقوام مختلف ظرفیتی متفاوتی نسبت به سایر استان‌های شمالی دارد و بر خلاف مازندران و گیلان دارای اقوام گوناگونی است و باعث می شود زندگی بخش عمده‌ای از اقوام کشور را در این استان لمس کرد.

تجری افزود: در چند سال اخیر با تامین کردن زیر ساخت های مناسب، حمایت های مالی، پرداخت تسهیلات کم درصد و تسهیل رونمد دریافت مجوز از دستگاه های مختلف موجب شده تا بخش خصوصی چه در داخل استان و چه در خارج استان رغبت زیادی برای سرمایه گذاری در این استان و بخصوص اجرای طرح های بوم گردی داشته باشند.

معاون گردشگری میراث فرهنگی گلستان با بیان اینکه یکی از مهم ترین برنامه های میراث در رابطه با جذب گردشگر، دعوت از مسئولان دفاتر گردشگری دیگر استان ها است، گفت: در ۶ ماهه دوم امسال بنا داریم تا با دعوت از راهنمایان گردشگری از سه استان تهران، خراسان رضوی و مرکزی، ظرفیت های گردشگری گلستان بخصوص طرح های بوم گردی استان را به آن ها شناساده شود، چرا که موجب ورود توریست بیشتری به گلستان خواهد شد.

اعطای تسهیلات کم درصد برای حمایت از بوم گردی

مدیر کل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری گلستان هم با بیان اینکه از ظرفیت‌هایی که معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری فراهم کرده، تسهیلات ارزان قیمت به روستاییان ارائه می‌کنیم، به بازار کسب و کار گفت: جاذبه‌های اصلی استان چه جاذبه‌های طبیعی و چه فرهنگی در محدوده روستاها واقع شده و در همین راستا به دهیاران توصیه کردیم تا با واحدهای بوم گردی نهایت همکاری را داشته باشند.

علی نصیبی افزود: به واحدهای بوم گردی در صورتی که شرایط و مجوزهای لازم را داشته باشند در قالب طرح ایجاد یا تکمیل واحدها، تسهیلات با سود ۸ درصد و یک سال تنفس داده می‌شود.
نصیبی همچنین گفت: افراد بعد از ثبت‌نام در سامانه کارا می‌توانند از این تسهیلات استفاده کنند که نرخ سود آن در مناطق مرزی و عشایری چهار و برای سایر روستاها ۶ درصد است.

وی به تفاهم‌نامه مابین معاونت عمرانی استانداری، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری و بنیاد مسکن گلستان در این زمینه اشاره کرد و گفت: با این تفاهم‌نامه حمایت خوبی از بوم گردی اتفاق خواهد افتاد.

نصیبی با بیان این‌که طی چند سال اخیر اتفاقات خوبی در حوزه گردشگری روستایی شاهد هستیم، افزود: برای چهار روستای هدف گردشگری «شاهکوه» گرگان، «محمدآباد» علی‌آبادکتول، «فارسیان» گالیکش و «گچی‌سو بالا» کلاله از سوی سازمان شهرداری‎ها و دهیاری‎های کشور اعتباراتی برای توسعه زیرساخت‎های گردشگری اختصاص یافت.

اجرای ۵۰ طرح گردشگری در دست اقدام

در همین راستا معاون برنامه‎ریزی و سرمایه‎گذاری اداره‎کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلستان گفت: ۵۰ پروژه گردشگری با سرمایه‎گذاری ۳ هزار میلیارد تومانی در گلستان در دست اقدام است که با بهره‎برداری آنها برای ۵ هزار و ۶۹۹ نفر اشتغال ایجاد می‎شود.

مجید رحمانی‌خلیلی گفت: در ۱۰ سال گذشته سرمایه‎گذاری در حوزه گردشگری به چشم مسؤلان استان نمی‎آمد و مجموع پروژه‎ها و درخواست‎های سرمایه‎گذاری در سال ۱۳۸۴ کمتر از ۱۰ میلیارد تومان بود که در حال حاضر بیش از ۳ هزار میلیارد تومان پروژه سرمایه‎گذاری بخش گردشگری در دست اقدام در گلستان وجود دارد.

وی افزود: پیش‎بینی می‎شود یک هزار میلیارد تومان پروژه در سال ۱۳۹۸ در گلستان به بهره‎برداری برسد که با توجه به تورم و شرایط اقتصادی، بهره‎برداری از ۳۰۰ میلیارد تومان سرمایه‎گذاری در بخش گردشگری تا پایان سالجاری قطعی است.

رحمانی خلیلی یادآور شد: ۵۰ پروژه بدون احتساب پروژه‎های بوم‎گردی با سرمایه‎گذاری ۳ هزار میلیارد تومان در گلستان در دست اقدام است که با بهره‎برداری آنها برای ۵ هزار و ۶۹۹ نفر اشتغال ایجاد می‎شود.
معاون برنامه‎ریزی و سرمایه‎گذاری اداره‎کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گلستان گفت: در گذشته فرایند صدور مجوز و یا ایجاد تأسیسات گردشگری به‎ویژه در خارج از محدوده شهری بسیار زمانبر بود و دو الی سه سال طول می‎کشید اما در حال حاضر این شرایط تغییر کرده است.

وی با بیان اینکه در خصوص توسعه اقامتگاه‎های بوم‎گردی اقدامات خوبی صورت گرفت، خاطرنشان کرد: در حالی که تعداد اقامتگاه‎های بوم‌گردی در گلستان قبل از سال ۱۳۹۷، به تعداد انگشتان دست نمی‎رسید اما امروزه این شرایط تغییر کرده و مشکلات این بخش مرتفع شده است.

وی یادآور شد: در سال گذشته ۱۰۰ اقامتگاه بوم‎گردی در گلستان به بهره‎برداری کامل رسیده و پروانه آن صادر شده و مرمت و تجهیز ۶۰ اقامتگاه بومگردی نیز به اتمام رسیده و در مرحله صدور مجوز هستند.

کاهش هزینه های سفر رونق گردشگری را در پی دارد

به عقیده یک کارشناس توسعه اشتغال روستائی، با بیان اینکه مقوله گردشگری ، اکوتوریسم و ایجاد اقامتگاه های بوم گردی در روستاهای استان خارج کردن اقتصاد روستاها و جوامع محلی از یک اقتصاد تک بعدی کشاورزی و همچنین آشنایی گردشگران با ارزش ها و فرهنگ های جوامع روستایی و تعامل با محیط طبیعی در راستای توسعه پایدار گردشگری است.

ناصر حسنی افزود: توسعه اقامتگاه های بوم گردی می‌تواند فرصت های شغلی جدید در مناطق بومی و محلی ایجاد و به رشد اقتصادی و بهبود معیشت آن جوامع کمک کرده و از رشد بی رویه مهاجرت روستاییان به شهرهای بزرگ جلوگیری کند همچنین این فرصت را برای گردشگران به وجود می آورد که در کنار اقامت در یک خانه روستایی از نمادهای فرهنگی و طبیعی روستایی بازدید کرده و از نزدیک تجربه یک زندگی روستایی را داشته باشند.

وی در ادامه تصریح کرد: باید پذیرفت بخشی از گردشگران چه به لحاظ روحی و روانی و چه به لحاظ مالی تمایل چندانی به اسکان در مسافرخانه ها و هتل های چند ستاره و لوکس در محیط های شلوغ و پر از هیاهوی شهر ندارند و به دنبال اقامت در مکان های آرام چه هزینه ها که پرداخت نمی کنند و این فرصتی طلایی برای متولیان حوزه گردشگری و مسئولان استانی است که با حمایت مادی و معنوی از طرح های بوم گردی و سرمایه گذاران گامی اساسی جهت جذب و ماندگاری مسافران و گردشگران داخلی و خارجی و توسعه اقتصادی استان بردارند.

حسنی افزایش تعداد اقامتگاههای بوم گردی را یکی از راه‌های توسعه گردشگری روستایی عنوان کرد و گفت : عرضه غذا و نوشیدنی‌های محلی، فراهم کردن فضایی برای اسکان مسافران و ایجاد مکانی برای فروش محصولات محلی و صنایع دستی تنها بخشی از خدماتی است که توسط این اقامتگاهها ارائه می‌شود.

وی در ادامه افزود: اقامتگاه های گردشگری در روستاها موجب اشتغال برای مردم روستا و بویژه جوانان روستاها می شود.جوانان با نوسازی این واحدها می توانند درآمد پایداری را کسب کنند و خود همین منجر به ماندگاری آنان در روستاها و رونق گرفتن روستاها می شود . حالا تعدادی از جوانانی که با هدف پیدا کردن شغل فرسنگ ها از سرزمین و خانواده خود دور می شدند بهانه ای یافته اند تا با کسب درآمدی مناسب در روستای خود بمانند.

فرصتی که باید غنیمت شمرده شود

با توجه به اینکه ایجاد اقامتگاه های بوم گردی یک ظرفیت فوق العاده برای توسعه اقتصاد روستائی در گلستان است، ضروی است تا مسئولان این خطه توجه بیشتری به توسعه زیر ساخت ها ، تامین امنیت، اعطای تسهیلات ارزان قیمت و همچنین حمایت از سرمایه گذاران غیر بومی در ایجاد این اقامتگاه ها و جذب گردشگران بیشتر برای ماندگاری مسافران و گردشگران در استان نشان دهند.

  • نویسنده : مهرنوش زاهد